วิธีปฏิบัติการให้อาหารสายยางผู้ป่วย ทางจมูก กับหน้าท้อง แตกต่างกันอย่างไร

[siritidaphon]

วิธีปฏิบัติการให้อาหารสายยางผู้ป่วย ทางจมูก กับหน้าท้อง แตกต่างกันอย่างไร

การให้อาหารทางสายยางผ่านทาง จมูก (NG Tube) และ หน้าท้อง (PEG) มีหลักการพื้นฐานในการฟีดอาหารที่คล้ายกัน แต่มีข้อแตกต่างสำคัญในเรื่องของ การดูแลรักษาความสะอาด และ ข้อควรระวังเฉพาะจุด ดังนี้ครับ

1. การให้อาหารทางจมูก (Nasogastric Tube - NG Tube)

เป็นการสอดสายผ่านรูจมูกลงไปถึงกระเพาะอาหาร มักใช้ในกรณีที่ต้องให้อาหารชั่วคราว (ไม่เกิน 4-6 สัปดาห์)

วิธีปฏิบัติที่ต้องระวังเป็นพิเศษ:

เช็กตำแหน่งสายทุกครั้ง: ก่อนฟีดต้องดูขีดเครื่องหมายบนสายยางว่าอยู่ที่เดิมหรือไม่ เพราะสายจมูกเลื่อนหลุดได้ง่ายจากการไอ จาม หรือผู้ป่วยดึง

การทดสอบสาย: มักใช้ไซริงค์ดูดลมหรือน้ำย่อยออกมาเช็กเพื่อให้แน่ใจว่าปลายสายยังอยู่ในกระเพาะ ไม่ได้เลื่อนไปที่หลอดลม

ความสะอาดจมูก: ต้องเช็ดรูจมูกและเปลี่ยนตำแหน่งพลาสเตอร์ที่ติดจมูกทุก 1-2 วัน เพื่อป้องกันแผลกดทับที่ปีกจมูก

ข้อเสียหลัก: ผู้ป่วยอาจรู้สึกรำคาญ ระคายเคืองคอ และเสี่ยงต่อการสำลักเข้าปอดได้มากกว่าแบบหน้าท้อง


2. การให้อาหารทางหน้าท้อง (Gastrostomy Tube - PEG)

เป็นการเจาะผ่านผนังหน้าท้องเข้าสู่กระเพาะอาหารโดยตรง มักใช้ในผู้ป่วยที่ต้องให้อาหารระยะยาว (มากกว่า 1 เดือนขึ้นไป)

วิธีปฏิบัติที่ต้องระวังเป็นพิเศษ:

การหมุนสาย: ควรหมุนสายยาง 360 องศา (วันละครั้ง) เพื่อป้องกันไม่ให้หัวยึดสาย (Bumper) ด้านในติดแน่นกับผนังกระเพาะเกินไป (ยกเว้นช่วง 2 สัปดาห์แรกหลังผ่าตัดที่ต้องรอแผลนิ่ง)

การดูแลผิวรอบรูเจาะ: ต้องเช็ดทำความสะอาดผิวหนังรอบสายด้วยน้ำเกลือ (NSS) และซับให้แห้งสนิทเพื่อป้องกันเชื้อราและการอักเสบ

ความตึงของสาย: ไม่ควรดึงสายตึงเกินไป หรือปล่อยให้หย่อนจนเกี่ยวโดนสิ่งของ

ข้อดีหลัก: ลดโอกาสการสำลัก ปลอดภัยกว่าในระยะยาว ผู้ป่วยไม่เจ็บจมูกและใช้ชีวิตประจำวันได้สะดวกกว่า


📊 ตารางเปรียบเทียบข้อแตกต่าง

หัวข้อเปรียบเทียบ                 ทางจมูก (NG Tube)                 ทางหน้าท้อง (PEG)

ความถี่ในการเปลี่ยนสาย   ทุก 2-4 สัปดาห์ (ตามชนิดสาย)                   ทุก 6-12 เดือน
ความเสี่ยงการสำลัก           สูงกว่า (เพราะสายผ่านหูรูดหลอดอาหาร)   ต่ำกว่า
การเช็กตำแหน่ง          ดูขีดเครื่องหมายที่จมูก                           ดูความแน่น/หลวมของตัวล็อคหน้าท้อง
ความสวยงาม/คล่องตัว   มีสายโผล่ที่ใบหน้า                                   ซ่อนสายไว้ใต้เสื้อผ้าได้
ภาวะแทรกซ้อนเฉพาะ   เลือดกำเดา, ไซนัส, เจ็บคอ                   ผิวหนังรอบรูเจาะอักเสบ, ติดเชื้อที่แผล


✅ สิ่งที่เหมือนกัน (ห้ามละเลย)

ไม่ว่าจะให้ทางไหน "กฎเหล็ก" ที่ต้องทำเหมือนกันคือ:

ท่าทาง: ต้องหนุนศีรษะสูง 30-45 องศา ขณะให้และหลังให้ 1 ชม.

เช็กอาหารค้าง: ดูดเช็กอาหารเก่าในกระเพาะก่อนมื้อใหม่เสมอ

ล้างสาย (Flush): ใช้น้ำต้มสุก 30-50 มล. ล้างสายทั้งก่อนและหลังอาหาร/ยา